Тарихы

Кафедра меңгерушісі, филология ғылымдарының кандидаты, аға оқытушы

САПАРБАЕВА ҚАРЛЫҒАШ ЖЫЛҚЫБАЙҚЫЗЫ

Қазақ тілі мен әдебиеті кафедрасы ең байырғы кафедралардың бiрi – оның тарихы 1937 жылы құрылған екi жылдық мұғалiмдер институтының тарихымен ұштасып жатыр. Бастапқы кезеңде орыс тiлi мен әдебиетi және қазақ тiлi мен әдебиетi мамандары бiр кафедрада жұмыс iстеген, сол кезде кафедраны Қазақстанға танымал ұстаз және ғалым Әдiл Ермеков басқарған. Қазақ тілі мен әдебиеті кафедрасы болып бөлінгенде ұжымды алғашқы кезде Әбіш Байтанаев, Әділ Ермеков, Рақым Барлыбаев, Зейнеп Садуақасова, Бибігүл Кәтембаева, Мырзай Алтынбекова, Мұқаш Жақыпбеков, Егемберді Ағманов, Мұхитдин Сражиев, Әдіхан Ахабаев, Иса Төлеев, Оразбек Жұмашев, Әмір Мұсақұлов, Мейірбек Оразов сынды тағы да басқа  көптеген белгілі оқытушы-ғалымдар басқарып, өздерінің біліктілігін, қажыр-қайратын жас ұрпақты, болашақ ұстаздарды тәрбиелеуге жұмсады. 1941-1942 оқу жылында кафедраның негiзiнде екi кафедра құрылды; 1940-1950 жылдары орыс тiлi және әдебиетi кафедрасын А.М.Финкель мен Н.Ф.Пак басқарды.    1959 жылдан бастап орыс филологиясы кафедрасы орыс тiлi мен орыс және шетел әдебиетi кафедраларына бөлiндi. Орыс тiлi кафедрасын ұзақ жылдар бойы белгiлi ұстаздар мен тiл бiлiмiнiң танымал ғалымдары И.А.Смирин, Е.А.Сидельников, Т.П.Королева, Г.Я.Дементьева, П.С.Щетинин, М.С.Бектуров, К.И.Ищанов, В.Н.Попова, П.В.Садчикова басқарған. 2012-2013 оқу жылында қазақ тілі мен әдебиеті және орыс тілі мен әдебиеті кафедралары біріктіріліп, соның нәтижесінде Қазақ және әлем әдебиеті, Тіл білімі кафедралары болып құрылды. 2017-2018 оқу жылында қазақ және әлем әдебиеті және тіл білімі кафедралары қазақ тілі мен әдебиеті және орыс және әлем әдебиеті кафедралары болып болып қайта құрылды.

Бұл күнде кафедраны филология ғылымдарының кандидаты, аға оқытушы, әдебиеттанушы ғалым Сапарбаева Қарлығаш Жылқыбайқызы басқарады. Қазiргi кезде кафедрада Б.Қ.Омар, Н.Ж.Нұрпейісов, А.М.Байғұтова, Ұ.Ж.Қайырбекова, Қ.С.Алтынбеков, А.А.Мамыт, А.Г.Құрбанов, Қ.Ж.Сапарбаева, Р.Б.Кажиакбарова, Д.Н.Байғұтова, Ж.Ибрагимова, Ғ.Ө.Танабаев, Р.Н.Бегалиева, Т.Қ.Омаров, Ш.Д.Әділова, А.Жаппарқұлова, А.С.Пазылова, Қ.А.Үкібасова, Н.А.Мұратбек, А.П.Мыңбаева, Ж.І.Молданова, А.Ә.Маликова мамандар даярлауда аянбай еңбек етуде. Кафедра дайындайтын мамандықтар:

  • 5В011700-Қазақ тілі мен әдебиеті
  • 5В012100–Қазақ тілінде оқытпайтын мектептердегі қазақ тілі мен әдебиеті.

       Кафедра төмендегі оқу орындарымен байланыс орнатты:

– М.О. Әуезов атындағы ОҚМУ (Шымкент қ.)

– Л.Н. Гумилев атындағы ЕҰУ (Астана қ.)

– Е.А.Бөкетов атындағы Қарағанды мемлекеттік университеті (Қарағанды қ.)

– Әл-Фараби атындағы Қаз ҰУ (Астана қ.)

–Сырдария университеті (Жетісай қ.)

      

Шымкент педагогика институтын бітірген көптеген түлектеріміз ұстаздары сияқты ғылым жолын таңдады. Мәселен, белгілі ғалым, ф.ғ.д., профессор Әбсаттар Дербісалиев, ф.ғ.д., профессор Болат Байтанаев, ф.ғ.д., профессор Талғат Сайрамбаев, п.ғ.д. профессор Амангелді Жаппаров, ф.ғ.д., профессор Ескенгелді Керімбаев, т.б. атауға болады. Сондай-ақ халық жазушысы, көрнекті ақын, қоғам қайраткері Мұхтар Шахановты, ақын-сазгер Исрайыл Сапарбаевты, Ханбибі Есенқарақызын, Нармахан Бегалыұлын, Молдахмет Қаназды,  Жарылқасын Боранбаевты, Әбілда Аймақты, Әмзе Қалмырзаевты, Әкім Ысқақты, Бақытжан Алдиярды, айтыскер ақындар Ақмарал Леубаева мен Маржан Есжанованы, Анар Жаппарқұлованы кафедра мақтан тұтады.

      Қазақ тілі мен әдебиеті кафедрасы құрамында 21 оқытушы-профессор еңбек етеді.  Олардың ішінде 5 (бес) доцент; 12 (он екі) ғылым кандидаты, аға оқытушы; 2 (екі) ф.ғ.PhD: 2 (екі) магистр-оқытушы бар. Кафедраның ғылыми потенциалы 95 %. Төл әдебиетімізге құштарлығы бар шәкірттерді әдебиетке ұмтылдыру және талабын шыңдау мақсатында кафедра жанынан құрылған «Сыр сандық» әдебиет және өнер бірлестігі жас ақын Маликова Ақерке Әділханқызының жетекшілігімен жұмыс жүргізіп келеді. «Сыр сандық»  бірлестігінде  бүгінгі таңда Серік Сандуғаш, Мәдібек Ботакөз, Сарманова Лаура, Апсаттар Мақпал, Ділдәбек Ерасыл, Тайыр Мағжан, Қасқарбек Мереке, Бекжұма Нарбай т.б.  жас қаламгерлер шығармашылық еңбектерімен танылуда.

 

 

Белгілі ғалым, жазушы, мемлекет қайраткері Мырзатай Жолдасбеков

 

Белгілі ақын-жазушылар, мемлекет және қоғам қайраткерлері Әбіш Кекілбаев пен Фариза Оңғарсынова, ақын Ханбибі Есенқарақызы